Vokabeln > Romontsch sursilvan – tudestg

Wörterliste Rätoromanisch (Surselvisch) – Deutsch
- alp f – Alp f
- ir ad alp – zur Alp gehen, auf die Alp gehen
- anda f – Ente f
- animal remegliont m – Wiederkäuer m
- anseuls m/pl – Zicklein pl, Gitzi[s] pl
- far anseuls – gitzeln
- ansiel m – Zicklein n, Gitzi n
- far ansiel – gitzeln
- ansiel camutsch m – Gamskitz n
- ansiel cavriel – Rehkitz n
- anugl m – Widder m, Schafbock m
- apicultura f – Imkerei f
- asen m – Esel m
- asna f – Eselstute f, Eselin f
- auca f – Gans f
- aviul m – Biene f, Honigbiene f
- balla f – Ballen m
- balla fein f – Heuballen m
- balla strom f – Strohballen m
- begl m – Brunnen m, Tränke f
- bètg – hornlos
- biestga f – Vieh n
- biestga brina f – Braunvieh n
- biestga gaglia f – Fleckvieh n
- biodiversitad f – Biodiversität f, biologische Vielfalt f
- biotop m – Biotop m, n
- birocrazia f – Bürokratie f
- bov m – Ochse m, (buca castrat) Stier
- bransina f – Glocke f
- buatsch m – Kuhfladen m
- buc m – Ziegenbock m
- buc camutsch m – Gamsbock m
- buc cavriel m – Rehbock m
- buob m – Gehilfe m
- buoba f – Gehilfin f
- caldera f – Käsekessel m
- caltschiel m – Strickwerk n, (vestgida, frust) Strumpf m
- far caltschiel – stricken
- camel m – Kamel n
- camela f – Kamelstute f
- camutsch m – Gämse f
- cannar – schlachten
- carbun m – Kohlenstoff m
- caretta f – Schubkarre f
- carn f – Fleisch n
- carn bov f – Rindfleisch n
- carn bovina f – Rindfleisch n
- carn piertg f – Schweinefleisch n
- carn tschut f – Lammfleisch n
- carn vadi f – Kalbfleisch n
- caschader m – Käser m
- caschar – käsen
- cascharia f – Käserei f, Sennerei f
- caschiel m – Käse m
- caschiel caura m – Ziegenkäse m
- caschiel nuorsa m – Schaf[s]käse m
- caschiel vacca m – Kuhkäse m
- casein m – Kasein n, Casein n
- castrar – kastrieren
- caura f – Ziege f, Geiß f
- caura camutsch f – Gamsgeiß f
- caura cavriel f – Ricke f, Rehgeiß f
- caura peil camutsch f – Gämsfarbige Bergziege f
- cavagl m – Pferd n
- cavagl castrau m (pl cavals castrai) – Wallach m
- cavagl entir m – Hengst m
- cavalcar – reiten
- cavalla f – Stute f
- cavals m/pl – Pferde pl
- cavrer m – Ziegenhirt[e] m
- cavrera f – Ziegenhirtin f
- cavreuls m/pl – Rehe pl
- cavriel m – Reh n
- clavau m – Scheune f
- cogna f – Hündin f
- confidonza f – (concernent il futur) Zuversicht f
- corna f – Hörner pl
- corns m/pl – Hörner pl
- cots m/pl – Hähne pl
- cuagl m – Lab n
- cugliada f – Quark m
- cuntschar – gerben
- cuol m – Biestmilch f, Kolostrum n
- cuolm m – Maiensäss n
- cuorer – rennen, (caura, nuorsa) bockig sein, (cogna) läufig sein, (hutscha) rauschig sein
- curclar – decken
- curnau – gehörnt
- curom m – Leder n
- desiert m – Wüste f
- dioxid carbonic m – Kohlen[stoff]dioxid n
- dureivlatad f – Nachhaltigkeit f
- ecologia f – Ökologie f
- ecosistem m – Ökosystem n
- encugliar – gerinnen
- il latg [s‘]encuaglia – die Milch gerinnt
- enta f – Ente f
- entir:
- cavagl entir m – Hengst m
- latg entir m – Vollmilch f
- enviar – verwerfen, (vacca era) verkalben
- etnodiversitad f – Ethnodiversität f
- etnologia f – Ethnologie f, Völkerkunde f
- faultsch f – Sense f
- fein m – Heu n
- femella f – Weibchen n
- fenar – heuen
- filar – spinnen
- fitguir m – Käseform f
- fleter m – Filz m
- flur tschitta f – Schmetterlingsblütler m
- fontauna f – Quelle f, Brunnen m
- fuortga f – [Heu-, Mist-] Gabel f
- fuortga da fein f – Heugabel f
- fuortga da grascha f – Mistgabel f
- futgé m – Käseform f
- futur m – Zukunft f
- l’economia del futur f – die Wirtschaft der Zukunft f
- gaglina f – Huhn n, (femella) Henne f
- gaglinam m – Geflügel n
- gagliner m – Hühnerstall m
- genetscha f – Färse f, Rind n
- gerbegiar – gerben
- giugar – spielen, (vacca) stierig sein
- grascha f – Mist m
- grass m – Fett n
- groma f – Sahne f, Rahm m
- sbatter groma – Sahne schlagen
- hutscha f – Sau f
- iev m – Ei n
- inseminar – besamen
- inseminaziun artificiala f – künstliche Besamung f
- isolatur m – Isolator m
- iver m – Euter n
- jarva f – Gras n, Kraut n
- jogurt m – Joghurt m
- lactaziun f – Laktation f
- lactina f – Laktose f, Milchzucker m
- lactosa f – Laktose f, Milchzucker m
- latg m – Milch f
- trer a latg – vormelken
- latg caura m – Ziegenmilch f
- latg cavalla m – Stutenmilch f
- latg cuol m – Biestmilch f, Kolostrum n
- latg cucu m – Sauermilch f
- latg entir m – Vollmilch f
- latgira f – Milchprodukt n
- latg nuorsa m – Schaf[s]milch f
- latg sgarmau m – Magermilch f
- latg spir m – Vollmilch f
- latg vacca m – Kuhmilch f
- launa f – Wolle f
- launa nuorsa f – Schafwolle f
- leischna f – Labmagen m
- luf m – Wolf m
- magliar – (biestga) fressen
- magnuc m – kleiner Käselaib m
- magnucca f – großer Käselaib m
- marca d’ureglia f – Ohrmarke f
- mascal m – Männchen n
- maschina da mulscher f – Melkmaschine f
- mazzar – schlachten
- mél m – (da cavalla ed asen) Maultier n, (dad asna e cavagl) Maulesel m
- mèl f – Honig m
- mèl d’aviuls m – Honig m, Bienenhonig m
- menar – decken, decken lassen
- metan m – Methan n
- mezca f – (acziun) Schlachtung f, (baghetg) Schlachthof m
- muaglia f – Herde f, Viehherde f, Rinderherde f
- mugia f – Mese f
- mulscher – melken
- mulscher a maun – von Hand melken
- muntanera f – Herde f, Kleinviehherde f
- muntanera cauras f – Ziegenherde f
- muntanera nuorsas f – Schafherde f
- muntaniala f – Murmeltier m
- muot – hornlos
- mutschli m – Mutschli n, m
- nomad m – Nomade m
- nomada f – Nomadin f
- nomadissem m – Nomadismus m
- nuegl m f – Stall m
- nuegl da cauras m – Ziegenstall m
- nuegl da pors m – Schweinestall m
- nuegl da vaccas m – Kuhstall m
- nuorsa f – Schaf n
- nurser m – Schafhirt[e] m
- nursera f – Schafhirtin f
- obstachel birocratic m – bürokratische Hürde f
- orchidea f – Orchidee f
- ovs m/pl – Eier pl
- oxigen m – Sauerstoff m
- pala f – Schaufel f
- panaglia f – Butterfass n
- panza f – Pansen m
- parasit m – Parasit m
- parasitic – parasitär
- pascular – weiden
- paster m – Hirt[e] m
- pastira f – Weide f
- pastira communala f – Allmendweide f
- pastur m – Hirt[e] m
- pastura f – Hirtin f
- penn m – Buttermilch f
- pertgirar – hüten
- pésch m – Urin m, Harn m
- péscha f – Urin m, Harn m
- piertg m – Schwein n
- piertg mascal m – Eber m
- pischada f – Butter f (svizzer tudestg: m)
- pleina – trächtig
- pors m/pl – Schweine n
- protecziun dalla natira f – Naturschutz m
- pulein m – Fohlen n
- purtger m – Schweinehirt m
- razza f – Rasse f
- remegliont: animal remegliont m – Wiederkäuer m
- rendeivel – rentabel
- renn m – Ren[tier] n
- rentabel – rentabel
- resursa f – Ressource f
- sadiala da mulscher f – Melkeimer m
- scannar – schlachten
- scharun m – Molke f
- schetga – trocken, (animal da latg) galt, trockenstehend
- schigentar – trocknen, (animal da latg) galtstellen, trockenstellen
- scua da nuegl f – Stallbesen m
- seiv f – Zaun m
- far seiv – zäunen, einen Zaun bauen, einen Zaun aufstellen
- far giu seiv – abzäunen, einen Zaun abbauen
- seiv electrica f – Elektrozaun m
- seiv m – Talg m
- s’encugliar – gerinnen
- il latg [s’]encuaglia – die Milch gerinnt
- signun m – Senn m
- signuna f – Senn[er]in f
- silascha f – Silage f
- stagiun d’alp f – Alpsaison f
- stagiun da pastira f – Weidesaison f
- stalla f – Stall m
- starler m – Rinderhirt[e] m
- starlera f – Rinderhirtin f
- stgella f – Schelle f
- strom m – Stroh n
- sunscha f – Schmalz n
- sunscha piertg f – Schweineschmalz n
- taur m – Stier m, Bulle m
- taur tscharva m – Hirschstier m, Rothirsch m
- teisser – weben
- tettel m – Zitze f
- tgaun m – Hund m
- tgaun da nuorsas m – Schäferhund m
- tgiern m – Horn n
- tgiet m – Hahn m
- tratga f – Zucht f
- trer a latg – vormelken
- tschagrun m – Ziger m
- tschanc m – Hammel m, (tschanc entir) Widder m
- tscharva f – Hirsch m, Rothirsch, (femella) Hirschkuh, Rottier
- tschera f – Wachs n, Bienenwachs n
- tschierv m – Hirsch m, Rothirsch m
- tschitta f – Schmetterling m
- flur tschitta f – Schmetterlingsblütler m
- tschut m – Lamm n
- far tschut[s] – lammen
- tunder – scheren
- uar – Eier legen
- urin m – Urin m, Harn m
- urtgicla f – Brennnessel f
- utschleglia f – Geflügel n
- vacca f – Kuh f
- vaccas brinas f/pl – Braunvieh n
- vaccas grischas f/pl – Grauvieh n
- vacca tscharva f – Hirschkuh f
- vadi m – Kalb n
- far vadi – kalben
- vadiala f – Kuhkalb n
- vadials m/pl – Kälber pl
- vadi mascal m – Stierkalb n, Bullenkalb n
- vadi taur m – Stierkalb n, Bullenkalb n
- vadi tscharva m – Hirschkalb n
- vulnerabladad f – Verwundbarkeit f, Vulnerabilität f
- zerclem da pastira m – Weideunkraut n
- zezen m – Zusenn m
- zezna f – Zusennin f
- zoppina f – Maul- und Klauenseuche f
